ENERGETYKA, RYNEK ENERGII - CIRE.pl - energetyka zaczyna dzień od CIRERyzyko w obrocie energią
Właścicielem portalu jest ARE S.A.
ARE S.A.

SZUKAJ:



PANEL LOGOWANIA

X
Portal CIRE.PL wykorzystuje mechanizm plików cookies. Jeśli nie chcesz, aby nasz serwer zapisywał na Twoim urządzeniu pliki cookies, zablokuj ich stosowanie w swojej przeglądarce. Szczegóły.


RYZYKO W ODCINKACH

"Ryzyko w obrocie energią" to dział edukacyjny prezentujący podstawową wiedzę związaną z wszelkimi aspektami ryzyka jakie może towarzyszyć obrotowi energią.
Redakcja merytoryczna: dr hab. inż. Ignacy Kaliszewski (Instytut Badań Systemowych Polskiej Akademii Nauk).

Ryzyko cenowe VII - Strategie ubezpieczenia: przykłady

Strategie ubezpieczenia to już prawdziwa inżynieria finansowa. Zastosujemy te strategie w dwóch kolejnych przykładach. W pierwszym przykładzie rynkiem natychmiastowym będzie krajowy rynek bilansujący energii elektrycznej, a rynkiem terminowym rynek umów dwustronnych. W przykładzie drugim rynkiem natychmiastowym będzie rynek umów dwustronnych, a rynkiem terminowym giełda New York Mercantile Exchange, na której można zawierać kontrakty terminowe na gaz według przedstawionego w odcinku 12 standardu kontraktu.

__________

Przykład 3. Spółka obrotu A odkupiła 15 października 2001 od innej spółki nadwyżkę energii elektrycznej na okres od 3 do 7 grudnia 2001. Spółka A zamierza sprzedać tę energię na rynku bilansującym (pamiętajmy, że jest to przykład hipotetyczny) zakładając, że ma odpowiednią wiedzę co do sposobów składania ofert na tym rynku zapewniających, że oferty te są w całości realizowane. Na podstawie obserwacji cen na rynku bilansującym w okresie od 8 do 12 października (Tabela 1 - dane rzeczywiste publikowane w portalu CIRE: https://www.cire.pl/RB/ceny/) oraz na podstawie obliczonej tygodniowej ceny średniej ważonej, spółka A prognozuje, że ceny energii elektrycznej na rynku bilansującym w okresie od 3 do 7 grudnia 2001 będą kształtować się na poziomie 85 PLN/MWh. Taka cena zapewniłaby zysk z transakcji odkupienia energii (cena w transakcji odkupienia nie jest tu istotna). Aby ubezpieczyć wynik finansowy całej operacji spółka A zawiera transakcję terminową finansową na sprzedaż energii w okresie od 3 do 7 grudnia 2001 z rozliczeniem finansowym według dziennej ceny średniej ważonej z rynku bilansującego w okresie dostawy energii.

Tabela 1. Ceny na rynku bilansującym:
tydzień 2001-10-08 - 2001-10-12

dzień
cena średnia ważona (PLN)
obrót (MWh)
2001-10-08
79,58
11116
2001-10-09
78,55
11504
2001-10-10
77,64
15018
2001-10-11
89,88
7469
2001-10-12
78,63
10245
tygodniowa cena średnia ważona
83,76

W okresie od 3 do 7 grudnia 2001 ceny na rynku bilansującym kształtowały się jak to pokazuje Tabela 2 (dane rzeczywiste publikowane w portalu CIRE: https://www.cire.pl/RB/ceny/).

Tabela 2. Ceny na rynku bilansującym:
tydzień 2001-12-03 - 2001-12-07

dzień
cena średnia ważona (PLN)
obrót (MWh)
2001-12-03
83,90
16657
2001-12-04
82,28
13079
2001-12-05
92,00
11538
2001-12-06
86,90
8074
2001-12-07
88,11
9525
tygodniowa cena średnia ważona
86,22

Efekt ekonomiczny strategii ubezpieczenia sprzedażowego przedstawia Tabela 3.

Trzeba tu wyraźnie powiedzieć, że w aktualnych realiach polskiego rynku energii elektrycznej możliwość zawarcia transakcji terminowej finansowej jest, obok sprzedaży energii przez spółkę obrotu na rynku bilansującym, również hipotetyczna.

Tabela 3. Efekt strategii ubezpieczenia sprzedażowego:
tydzień 2001-12-03 - 2001-12-07

rozliczenie z rynku terminowego (85 - x)
cena natychmiastowa (PLN)
cena uzyskana w rezultacie strategii ubezpieczenia(PLN)
1,10
83,90
85,00
2,72
82,28
85,00
-7,00
92,00
85,00
-1,90
86,90
85,00
-3,11
88,11
85,00

__________

Przykład 4. Fabryka chemiczna w USA potrzebuje dodatkowej dostawy gazu na okres od 1 do 31 marca 2002. Dostawy podstawowe realizowane są na podstawie umowy długookresowej ze stałą ceną. Spółka obrotu oferuje fabryce realizację dostawy gazu w ilości dodatkowego zapotrzebowania po cenie natychmiastowej gazu odbieranego na stacji rozdzielczej Henry Hub w Louisianie uśrednionej za okres miesiąca marca plus koszty transportu. Ponieważ w takiej transakcji cena zostanie wyznaczona dopiero na początku kwietnia, fabryka zawierając transakcję bez odpowiedniej osłony (inżynierii finansowej) narażona byłaby na znaczne ryzyko wzrostu kosztów gazu w miesiącu marcu, i jeżeliby to rzeczywiście miało miejsce, na przekroczenia planowanych kosztów produkcji. Dlatego też fabryka decyduje się na zastosowanie ubezpieczenia zakupowego i zleca brokerowi działającemu na giełdzie New York Mercantile Exchange (NYMEX) zawarcie kontraktów terminowych na kupno gazu z dostawą w miesiącu marcu 2002 (http://www.nymex.com) o wielkości równej (w przybliżeniu) wielkości dodatkowego zapotrzebowania na gaz. Cena terminowa w takich kontraktach w dniu 14 grudnia 2001 na giełdzie NYMEX wynosiła 2,902 USD/(10 000 mmBtu). Ponieważ kontrakty te są umowami terminowymi z dostawą, fabryka przewiduje odsprzedaż tych kontraktów (giełdy stwarzają taką możliwość - będziemy mówić o tym dokładniej w dalszych odcinkach) w ostatnim dniu obrotu kontraktami (specyfikacja kontraktu na gaz na giełdzie NYMEX mówi, że przypada on na trzy dni robocze przed pierwszym dniem miesiąca dostawy, czyli w tym przypadku marca). Odsprzedaż może być zrealizowana tylko po cenie terminowej w kontraktach zawieranych w tym dniu na giełdzie.

Obowiązuje następująca zasada: cena terminowa w umowach terminowych zawieranych na giełdach (czyli w kontraktach) w okresie tuż przed okresem dostawy jest (na ogół) bardzo zbliżona do ceny natychmiastowej. Dzieje się tak bo okres odroczenia jest bardzo krótki, więc "na termin" oznacza w takich przypadkach niemalże "natychmiast".

Zatem oznaczając, jak poprzednio, cenę natychmiastową przez x mamy (w przybliżeniu):

cena terminowa w kontrakcie w ostatnim dniu obrotu na giełdzie NYMEX = cena natychmiastowa na dostawę gazu w miesiącu marcu = x .

Efekt ekonomiczny strategii ubezpieczenia zakupowego w wielkościach jednostkowych (ceny) przedstawia się następująco:

wynik operacji giełdowej (x - 2,902) USD/(10 000 mmBtu),
zakup gazu od spółki obrotu po cenie -x USD/(10 000mmBtu),
cena uzyskana w rezultacie strategii ubezpieczenia -2,902 USD/(10 000 mmBtu),

gdzie znak minus oznacza kierunek przepływu środków od fabryki do spółki obrotu (fabryka kupuje więc płaci).

W tym przykładzie umowa ze spółką obrotu, chociaż zawarta na odległy termin dostawy, nie ma charakteru umowy terminowej w używanym przez nas sensie, bo cena nie została ustalona z góry lecz określi ją rynek w okresie wykonania umowy. Natomiast giełda została wykorzystana do realizacji operacji sprowadzającej się do umowy terminowej bez dostawy. W ten sposób zostały zrealizowane operacje na rynku terminowym i na rynku natychmiastowym zgodnie z przedstawionym w poprzednim odcinku schematem ubezpieczenia zakupowego.

/Ignacy Kaliszewski/

zobacz poprzednie odcinki




cire
©2002-2018
Agencja Rynku Energii S.A.
mobilne cire
IT BCE